1956 අංක 21 දරන පුපුරනA ද්‍රව්‍ය පනත යටතේ බලපත්‍රයෙන් හිමි ප්‍රමාණයට වඩා කාට්රිජ් සන්තකයේ තබාගැනීම පිළිබඳ නීතිමය විග්‍රහය

 

IMPORTANT NOTICE — QUALIFIED OPINION ONLY

This document contains a preliminary and qualified legal opinion . It has not been tested, adopted, or confirmed by a court, and it should not be treated as a definitive statement of the law or as a substitute for advice on the complete facts and governing instruments. The opinion may be incomplete, open to a different interpretation, or unsuitable for a particular case. Each reader must independently assess its accuracy, relevance, appropriateness, and suitability, preferably after considering the precise charge, the operative licence or permit, the applicable regulations, the evidence, and advice from a suitably qualified legal practitioner.

1956 අංක 21 දරන පුපුරනA ද්‍රව්‍ය පනත යටතේ බලපත්‍රයෙන් හිමි ප්‍රමාණයට වඩා කාට්රිජ් සන්තකයේ තබාගැනීම පිළිබඳ නීතිමය විග්‍රහය

මෙහි මූලික නීතිමය ප්‍රශ්නය වන්නේ විත්තිකරු සන්තකයේ තිබූ කාට්රිජ් සංඛ්‍යාව එක් බලපත්‍රයක සඳහන් සංඛ්‍යාවට වඩා වැඩිද යන්න පමණක් නොවේ. තීරණාත්මක ප්‍රශ්නය වන්නේ චෝදනාවට අදාළ දිනයේදී, විත්තිකරු සන්තකයේ තිබූ මුළු කාට්රිජ් ප්‍රමාණය එදින බලපැවැත්වූ බලපත්‍රය හෝ අවසර පත්‍රය, එහි කොන්දේසි සහ අදාළ නියෝග හෝ රෙගුලාසි මඟින් ලබා දී තිබූ අධිකාරය ඉක්මවා ගියේද යන්නයි.

නඩු තීන්දුවක් ලබාදීමට පෙර චෝදනා පත්‍රය, එදින බලපැවැත්වූ බලපත්‍රය හෝ අවසර පත්‍රය, පෙර වර්ෂවල බලපත්‍ර සහ අදාළ රෙගුලාසි පරීක්ෂා කළ යුතුය.

1. චෝදනාවේ නිශ්චිත නීතිමය පදනම

පනතේ 37 වන වගන්තියේ “පුපුරන ද්‍රව්‍ය” යන අර්ථ නිරූපණයට කාට්රිජ් සහ සියලුම වර්ගවල පතොරම් ඇතුළත් වේ.

පැමිණිල්ල විසින් චෝදනා කරන නිශ්චිත උල්ලංඝනය පැහැදිලි කළ යුතුය. එය පහත සඳහන් එකක් විය හැකිය:

•    පුපුරන ද්‍රව්‍ය පිළිබඳ ව්‍යාපාරයක කාර්යයන් සඳහා, බලපත්‍රයක් නොමැතිව හෝ බලපත්‍රයෙන් ලබා දී ඇති අධිකාරය ඉක්මවා පුපුරන ද්‍රව්‍ය අත්කර ගැනීම හෝ සන්තකයේ තබාගැනීම—9(1) වගන්තිය;

•    එවැනි ව්‍යාපාරයක කාර්යයන් නොවන වෙනත් කාර්යයක් සඳහා, අවසර පත්‍රයක් නොමැතිව හෝ එහි අධිකාරය ඉක්මවා පුපුරන ද්‍රව්‍ය අත්කර ගැනීම හෝ සන්තකයේ තබාගැනීම—9(2) වගන්තිය;

•    පනතේ හෝ ඒ යටතේ සාදන ලද රෙගුලාසියක විධිවිධානයකට පටහැනිව ක්‍රියා කිරීම—27(1)(අ) වගන්තිය; හෝ

•    බලපත්‍රයක හෝ අවසර පත්‍රයක කොන්දේසියකට පටහැනිව ක්‍රියා කිරීම—27(1)(ආ) වගන්තිය.

පනත අනුව “බලපත්‍රයක්” සාමාන්‍යයෙන් පුපුරන ද්‍රව්‍ය පිළිබඳ ව්‍යාපාරයක් සම්බන්ධයෙන් නිකුත් කරනු ලබන අතර, “අවසර පත්‍රයක්” සාමාන්‍යයෙන් ව්‍යාපාරික නොවන වෙනත් කාර්යයක් සඳහා අත්කර ගැනීම, සන්තකයේ තබාගැනීම, ප්‍රවාහනය හා පාවිච්චිය සඳහා නිකුත් කරනු ලබයි. එබැවින් අදාළ ලේඛනයේ නාමය සහ එහි නීතිමය ස්වභාවය නිවැරදිව හඳුනාගත යුතුය.

27(1)(ආ) වගන්තිය යටතේ චෝදනා කරන්නේ නම්, උල්ලංඝනය කළ බව කියන කොන්දේසිය චෝදනාවේ හෝ චෝදනාවේ විස්තරවල නිශ්චිතව සඳහන් කළ යුතුය. උදාහරණයක් ලෙස:

“කාට්රිජ් 100කට වඩා සන්තකයේ තබා නොගත යුතුය”

යන කොන්දේසියක්ද, නැතහොත්,

“බලපත්‍ර වර්ෂය තුළ කාට්රිජ් 100ක් දක්වා අත්කර ගැනීමට අවසර ඇත”

යන කොන්දේසියක්ද යන්න තීරණාත්මකය.

වාර්ෂිකව අත්කර ගැනීමට නියම කරන ලද උපරිම ප්‍රමාණයක්, කිසිදු වැඩිදුර පැහැදිලි කිරීමකින් තොරව, සෑම අවස්ථාවකම සන්තකයේ තබාගත හැකි මුළු ප්‍රමාණයේ සීමාවක් බවට පත් නොවේ.

2. පැමිණිල්ල විසින් සාධාරණ සැකයෙන් ඔබ්බට ඔප්පු කළ යුතු අත්‍යවශ්‍ය අංග

(අ) විත්තිකරුගේ අනන්‍යතාව

කාට්රිජ් සන්තකයේ හෝ පාලනය යටතේ තබාගෙන සිටියේ චෝදනා ලැබූ විත්තිකරු බව ඔප්පු කළ යුතුය.

(ආ) අත්අඩංගුවට ගත් ද්‍රව්‍ය කාට්රිජ් හෝ පතොරම් බව

අත්අඩංගුවට ගත් ද්‍රව්‍ය පනතේ 37 වන වගන්තිය යටතේ “පුපුරන ද්‍රව්‍ය” වන කාට්රිජ් හෝ පතොරම් බව ඔප්පු කළ යුතුය.

පනතේ 26(3) වගන්තිය අනුව රජයේ රස පරීක්ෂකගේ සහතිකයක් ඉදිරිපත් කර එම ද්‍රව්‍ය පුපුරන ද්‍රව්‍ය බව සඳහන් කර ඇත්නම්, ප්‍රතිවිරුද්ධය ඔප්පු කරන තුරු අධිකරණයට ඒ බවට පූර්ව නිගමනයක් කළ හැකිය.

එසේ වුවද, රස පරීක්ෂකවරයා වෙත යවන ලද ද්‍රව්‍ය, විත්තිකරුගෙන් අත්අඩංගුවට ගත් එම ද්‍රව්‍යම බව නිසි “භාරකාරත්ව දාමයක්” මඟින් තහවුරු කළ යුතුය.

(ඇ) දැනුවත් සන්තකය හෝ පාලනය

විත්තිකරුට කාට්රිජ් පිළිබඳ දැනුමක් තිබූ බවත්, ඒවා ඔහුගේ භෞතික හෝ නිර්මාණාත්මක සන්තකයේ හෝ පාලනය යටතේ තිබූ බවත් ඔප්පු කළ යුතුය.

කාට්රිජ් විත්තිකරුගේ ශරීරයෙන්, ඔහු පමණක් පාලනය කළ ස්ථානයකින් හෝ ඔහුගේ පාලනය යටතේ තිබූ භාජනයකින් සොයාගත් බවට සාක්ෂි තිබිය හැකිය.

එහෙත්, වෙනත් පුද්ගලයන්ටද ප්‍රවේශ විය හැකි නිවසකින් හෝ ස්ථානයකින් කාට්රිජ් සොයාගත් බව පමණක් ප්‍රමාණවත් නොවිය හැකිය. ඒවා පිළිබඳ දැනුම සහ පාලනය විත්තිකරුට තිබූ බවට සම්බන්ධක සාක්ෂි අවශ්‍ය වේ.

(ඈ) නිශ්චිත කාට්රිජ් සංඛ්‍යාව

අත්අඩංගුවට ගත් කාට්රිජ් සංඛ්‍යාව විශ්වාසදායක සාක්ෂි මඟින් ඔප්පු කළ යුතුය. “පෙට්ටි කිහිපයක්” හෝ “විශාල ප්‍රමාණයක්” වැනි සාමාන්‍ය විස්තරයක් නීතිමය සීමාව ඉක්මවූ නිශ්චිත ප්‍රමාණය ඔප්පු කිරීමට ප්‍රමාණවත් නොවේ.

මෙම මූලධර්මයට සමාන තත්ත්වයක් Gunaratne and Another v Commissioner of Excise නඩුවේදී සලකා ඇත. එහිදී බෝතල් සංඛ්‍යාව පමණක් මත නීතිමය ප්‍රමාණය ඉක්මවූ බව උපකල්පනය කළ නොහැකි බවත්, අවසර ලත් ප්‍රමාණය ඉක්මවූ බව පැමිණිල්ල විසින් ඔප්පු කළ යුතු බවත් තීරණය කරන ලදී.

එම මූලධර්මය මෙහිදී සමානාත්මකව අදාළ වේ.

(ඉ) චෝදනාවට අදාළ දිනයේ බලපැවැත්වූ අධිකාරය

පැමිණිල්ල විසින් පහත ලේඛන හෝ සාක්ෂි ඉදිරිපත් කිරීම සුදුසුය:

•    චෝදනාවට අදාළ දිනයේ බලපැවැත්වූ බලපත්‍රය හෝ අවසර පත්‍රය;

•    එය ක්‍රියාත්මක වූ හා කල් ඉකුත් වූ දිනය;

•    එහි අදාළ සියලුම කොන්දේසි;

•    අදාළ රෙගුලාසි සහ ගැසට් නිවේදන;

•    පනතේ 20 වගන්තිය යටතේ තබාගත යුතු අත්කර ගැනීම්, පාවිච්චි කිරීම් හා ඉතිරි තොග පිළිබඳ වාර්තා;

•    බලපත්‍ර අධිකාරිය වෙත ඉදිරිපත් කළ වාර්තා; සහ

•    පෙර වර්ෂවල ඉතිරි වූ තොගය ඉදිරි වර්ෂයට ගෙන යාමට අවසර තිබුණේද යන්න පිළිබඳ බලපත්‍ර අධිකාරියේ සාක්ෂිය.

(ඊ) බලපත්‍රයේ සීමාවේ නියම ස්වභාවය

අදාළ කොන්දේසිය මඟින් සීමා කරන්නේ පහත කුමක්ද යන්න පැමිණිල්ල ඔප්පු කළ යුතුය:

•    වර්ෂය තුළ අත්කර ගත හැකි ප්‍රමාණය;

•    එක් අවස්ථාවක සන්තකයේ තබාගත හැකි මුළු ප්‍රමාණය;

•    වර්ෂය තුළ පාවිච්චි කළ හැකි ප්‍රමාණය; හෝ

•    ඉහත සියල්ල.

වාර්ෂිකව කාට්රිජ් 100ක් අත්කර ගැනීමට අවසර තිබූ පුද්ගලයෙකු පෙර වර්ෂයක නීත්‍යනුකූලව අත්කරගත් නමුත් පාවිච්චි නොකළ කාට්රිජ් කිහිපයක් තබාගෙන සිටීම පමණින් අනිවාර්යයෙන්ම වරදක් සිදු නොවේ. එසේ වරදක් වන්නේ අදාළ බලපත්‍රය, අවසර පත්‍රය, රෙගුලාසිය හෝ බැහැර කිරීමේ නියෝගය මඟින් ඒවා තබාගැනීම තහනම් කර ඇත්නම් හෝ මුළු සන්තක ප්‍රමාණයට සීමාවක් පනවා ඇත්නම්ය.

(උ) නීත්‍යනුකූල සීමාව ඉක්මවූ බව

පැමිණිල්ල විසින් පහත ගණනය සාක්ෂි මත තහවුරු කළ යුතුය:

සන්තකයේ තිබූ මුළු ප්‍රමාණය – නීත්‍යනුකූලව සන්තකයේ තබාගැනීමට අවසර තිබූ ප්‍රමාණය = නීත්‍යනුකූල අධිකාරය ඉක්මවූ ප්‍රමාණය.

(ඌ) වරද සිදු වූ දිනය සහ ස්ථානය

චෝදනාවේ සඳහන් දිනයේ සහ ස්ථානයේ, අදාළ අධිකරණ බලප්‍රදේශය තුළ, වරද සිදු වූ බව ඔප්පු කළ යුතුය. එදින අදාළ බලපත්‍රය, අවසර පත්‍රය, කොන්දේසිය හෝ රෙගුලාසිය බලපැවැත්වූ බවද ඔප්පු කළ යුතුය.

(එ) වරදකාරී මානසික අංගය

27 වන වගන්තියෙහි “දැන දැනම” යන වචන පැහැදිලිව භාවිත කර නොමැත. එබැවින් පැමිණිල්ල විසින් මෙය නියාමන ස්වභාවයේ දැඩි වගකීමක් ඇති වරදක් බවට තර්ක කළ හැකිය.

එහෙත්, මෙම විශේෂ වරද දැඩි වගකීමක් ඇති වරදක් බවට බැඳී පවතින අධිකරණ තීන්දුවක් නොමැති අවස්ථාවක, අපරාධ වගකීමක් සඳහා සාමාන්‍යයෙන් වරදකාරී මානසික අංගයක් අවශ්‍ය බවට පවතින පූර්ව නිගමනය අධිකරණය විසින් සලකා බැලිය යුතුය.

අවම වශයෙන්, විත්තිකරුට කාට්රිජ් පිළිබඳ දැනුම සහ පාලනය තිබූ බව ඔප්පු කළ යුතුය. සම්පූර්ණයෙන්ම නොදැනුවත්ව ඒවා ඔහුගේ ස්ථානයක තිබීම සාධාරණ සැකයක් ඇති කළ හැකිය.

3. විත්තිකරුට ඉදිරිපත් කළ හැකි විත්තිවාද

මෙම පනත තුළ “වැඩිපුර කාට්රිජ් සන්තකයේ තබාගැනීම” සම්බන්ධයෙන් විශේෂ පොදු ව්‍යවස්ථාපිත විත්තිවාදයක් සඳහන් කර නොමැත. එසේ වුවද, විත්තිකරුට පහත විත්තිවාද ඉදිරිපත් කළ හැකිය:

•    කාට්රිජ් ඔහුගේ සන්තකයේ හෝ පාලනය යටතේ නොතිබූ බව;

•    අත්අඩංගුවට ගත් සංඛ්‍යාව හෝ භාරකාරත්ව දාමය විශ්වාසදායක නොවන බව;

•    අත්අඩංගුවට ගත් ද්‍රව්‍ය කාට්රිජ් හෝ පනතේ අර්ථය තුළ පුපුරන ද්‍රව්‍ය බව ඔප්පු කර නොමැති බව;

•    පැමිණිල්ල විසින් වැරදි බලපත්‍රයක් ඉදිරිපත් කර ඇති බව හෝ චෝදනාවට අදාළ දිනයේ බලපැවැත්වූ බලපත්‍රය ඉදිරිපත් කර නොමැති බව;

•    සඳහන් සීමාව සන්තකයේ තබාගැනීම පිළිබඳ සීමාවක් නොව, වාර්ෂික අත්කර ගැනීම හෝ පාවිච්චිය පිළිබඳ සීමාවක් පමණක් බව;

•    පෙර වර්ෂවල බලපත්‍ර යටතේ කාට්රිජ් නීත්‍යනුකූලව අත්කර ගෙන තිබූ බවත්, එදින බලපැවැත්වූ අධිකාරය යටතේ ඒවා දිගටම සන්තකයේ තබාගැනීමට අවසර තිබූ බවත්;

•    බලපත්‍රය අඛණ්ඩව අලුත් කර තිබූ අතර, පවතින තොගය ඉදිරියට ගෙන යාම කිසිදු කොන්දේසියකින් හෝ රෙගුලාසියකින් තහනම් කර නොතිබූ බව;

•    ආරම්භක තොගය, වාර්ෂික වාර්තා හෝ තොග ලේඛන බලපත්‍ර අධිකාරිය දැන සිටි හා පිළිගෙන තිබූ බව;

•    10 වන වගන්තිය යටතේ නියමිත ප්‍රමාණයකට අදාළ ව්‍යතිරේකය ක්‍රියාත්මක වන බව;

•    30 වන වගන්තියේ ව්‍යතිරේකය අදාළ වන බව—එය සාමාන්‍යයෙන් සන්නද්ධ හමුදා, පොලිසිය, රජයේ රස පරීක්ෂක දෙපාර්තමේන්තුව හෝ පුපුරන ද්‍රව්‍ය පාලක වෙනුවෙන් තබා ඇති ද්‍රව්‍යවලට පමණක් අදාළ වේ;

•    වරද සඳහා මානසික අංගයක් අවශ්‍ය නම්, කාට්රිජ් පිළිබඳ දැනුමක් හෝ පාලනයක් නොතිබූ බව; හෝ

•    පැමිණිල්ල විසින් අත්‍යවශ්‍ය අංගයක් හෝ කිහිපයක් සාධාරණ සැකයෙන් ඔබ්බට ඔප්පු කර නොමැති බව.

4. “පෙර වර්ෂවල පාවිච්චි නොකළ කාට්රිජ්” පිළිබඳ විත්ති ස්ථාවරය

එම ස්ථාවරය ඉබේම සම්පූර්ණ විත්තිවාදයක් බවට පත් නොවේ. එසේම, එය ඉබේම අසත්‍ය හෝ නීති විරෝධී බවටද පත් නොවේ.

17 සහ 18 වගන්ති අනුව බලපත්‍ර කල් ඉකුත් වන අතර ඒවා අලුත් කළ හැකිය. බලපත්‍රයක් හෝ අවසර පත්‍රයක් බලපැවැත්වීම නතර වූ විට, එවකට සන්තකයේ තිබූ පුපුරන ද්‍රව්‍ය බැහැර කිරීම සම්බන්ධයෙන් බලපත්‍ර අධිකාරිය නිකුත් කරන නියෝග පිළිපැදිය යුතු බව 24 වන වගන්තියෙන් නියම කර ඇත.

එහෙත්, පාවිච්චි නොකළ වාර්ෂික කාට්රිජ් ප්‍රමාණය ඊළඟ වර්ෂයට ස්වයංක්‍රීයව එකතු වන බව පනතේ සඳහන් නොවේ. ඒ ආකාරයෙන්ම, බලපත්‍ර වර්ෂය අවසන් වූ වහාම පාවිච්චි නොකළ සෑම කාට්රිජ් එකක්ම නීති විරෝධී වන බවද පනතේ සඳහන් නොවේ.

එබැවින් පහත කරුණු මත නීතිමය තත්ත්වය තීරණය වේ:

•    එක් එක් පෙර බලපත්‍රයේ හෝ අවසර පත්‍රයේ නියම වචන;

•    බලපත්‍රය බාධාවකින් තොරව අලුත් කර තිබුණේද;

•    අලුත් කිරීම මඟින් පවතින තොගය සන්තකයේ තබාගැනීමේ අධිකාරය අඛණ්ඩව පැවතුණේද;

•    වත්මන් බලපත්‍රයේ ආරම්භක තොගය හෝ උපරිම සන්තක ප්‍රමාණය පිළිබඳ කොන්දේසි;

•    අදාළ රෙගුලාසි සහ පරිපාලන කොන්දේසි;

•    20 වන වගන්තිය යටතේ තබා ඇති තොග ලේඛන හා ඉදිරිපත් කළ වාර්තා;

•    කාට්රිජ් මිලදී ගැනීමේ රිසිට්පත් හෝ ඉන්වොයිසි;

•    කාට්රිජ් නිකුත් කිරීම හා පාවිච්චිය පිළිබඳ ලේඛන; සහ

•    24 වන වගන්තිය යටතේ නිකුත් කළ බැහැර කිරීමේ නියෝගයක් තිබුණේද යන්න.

පරිපාලන භාවිතයක් හෝ නිලධාරියෙකුගේ සාමාන්‍ය මතයක් පමණක් පදනම් කරගෙන අපරාධමය තහනමක් උපකල්පනය නොකළ යුතුය. උල්ලංඝනය කළ බව කියන නීතිමය විධිවිධානය හෝ කොන්දේසිය නිශ්චිතව ඔප්පු කළ යුතුය.

5. පෙර බලපත්‍ර ගැන සඳහන් කළ නමුත් ඒවා ඉදිරිපත් නොකළ විට ඇති ප්‍රතිවිපාක

පළමුව පැමිණිල්ල විසින්:

•    සන්තකය;

•    කාට්රිජ් සංඛ්‍යාව; සහ

•    බලපැවැත්වූ සීමාව

පිළිබඳ ප්‍රථම දෘෂ්ටික නඩුවක් ස්ථාපිත කළ යුතුය.

එසේ ප්‍රථම දෘෂ්ටික නඩුවක් ස්ථාපිත වූ පසු, විශේෂිත කාට්රිජ් පෙර වර්ෂවල බලපත්‍ර යටතේ නීත්‍යනුකූලව අත්කරගත් හා ඉදිරියට ගෙන ආ තොගයක් බවට ඉදිරිපත් කරන කරුණ විත්තිකරුගේ විශේෂ දැනීම තුළ පවතින කරුණක් විය හැකිය.

සාක්ෂි ආඥාපනතේ 106 වන වගන්තිය අනුව යම් කරුණක් යම් පුද්ගලයෙකුගේ විශේෂ දැනීම තුළ පවතින විට, එම කරුණ ඔප්පු කිරීමේ භාරය එම පුද්ගලයා මත පැවරේ.

Shanmugamrajah v Republic of Sri Lanka නඩුවේදී 106 වන වගන්තිය යටතේ විශේෂ දැනීම තුළ පවතින කරුණක් පිළිබඳ හුදු ප්‍රකාශයක් කිරීම ප්‍රමාණවත් නොවන බවත්, එම කරුණ සාක්ෂි මත ස්ථාපිත කළ යුතු බවත් තීරණය කරන ලදී.

එබැවින්:

•    නීතිඥවරයා විසින් හරස් ප්‍රශ්නවලදී කරන ලද යෝජනාවක් සාක්ෂියක් නොවේ;

•    විත්තිකරුගේ ස්ථාවරය නඩුවට ඉදිරිපත් කිරීම පමණක් එය ඔප්පු කිරීමක් නොවේ;

•    පෙර බලපත්‍ර, තොග ලේඛන, මිලදී ගැනීමේ රිසිට්පත් හෝ වාර්තා ඉදිරිපත් නොකිරීමෙන් එම විත්තිවාදයේ සාක්ෂිමය බර අඩු විය හැකිය;

•    එම ලේඛන විත්තිකරුගේ සන්තකයේ හෝ බලය තුළ තිබියදී, සාධාරණ අවස්ථාවක් ලබාදී තිබියදීත් ඒවා ඉදිරිපත් නොකළේ නම්, සාක්ෂි ආඥාපනතේ 114 වන වගන්තියේ (උ) නිදර්ශනයට අනුව අහිතකර අනුමානයක් කළ හැකිය; සහ

•    විශ්වාසදායක ලෙස පැහැදිලි නොකළ විත්ති ස්ථාවරයක්, පැමිණිල්ලේ ප්‍රථම දෘෂ්ටික නිගමනය බිඳ හෙළීමට අසමත් විය හැකිය.

එහෙත් 106 වන වගන්තිය මඟින් විත්තිකරුට තම නිර්දෝෂීභාවය ඔප්පු කිරීමේ සමස්ත භාරය පවරන්නේ නැත. පැමිණිල්ල මත පවතින සාධාරණ සැකයෙන් ඔබ්බට වරද ඔප්පු කිරීමේ නීතිමය භාරය එලෙසම පවතී.

පැමිණිල්ල විසින් පෙර වර්ෂවල කාට්රිජ් නීත්‍යනුකූලව තබාගත නොහැකි බවට හෝ මුළු සන්තක ප්‍රමාණයට නීතිමය සීමාවක් පැවති බවට ප්‍රථමයෙන් ඔප්පු කර නොමැති නම්, පෙර බලපත්‍ර ඉදිරිපත් නොකිරීම පමණක් මඟින් එම අඩුව පිරවිය නොහැක.

විත්තිකරු තම නිර්දෝෂීභාවය ඔප්පු නොකළ බව පමණක් පදනම් කරගෙන වරදකරු කළ නොහැක.

6. මහේස්ත්‍රාත්වරයාට ගත හැකි ක්‍රියාමාර්ග

(අ) චෝදනාවේ නියම ස්වභාවය පැහැදිලි කිරීම

ඉක්මවා ඇත්තේ:

•    සන්තකයේ තබාගැනීමේ සීමාවද;

•    වාර්ෂික අත්කර ගැනීමේ සීමාවද;

•    පාවිච්චි කිරීමේ සීමාවද;

•    බලපත්‍ර කොන්දේසියක්ද; නැතහොත්

•    රෙගුලාසියක්ද

යන්න පැමිණිල්ලෙන් නිශ්චිත කරවාගත යුතුය.

(ආ) චෝදනාව සහ සාක්ෂි අතර ගැළපීම පරීක්ෂා කිරීම

සාක්ෂි මඟින් චෝදනාවේ සඳහන් වරදට වෙනස් වරදක් හෙළිදරව් වන්නේ නම්, අපරාධ නඩු විධාන සංග්‍රහ පනතේ 187 වන වගන්තිය යටතේ අදාළ නව චෝදනාව සකස් කර, එය විත්තිකරුට කියවා පැහැදිලි කර, ඊට පිළිතුරු දීමට හා තම විත්තිය ඉදිරිපත් කිරීමට සාධාරණ අවස්ථාව ලබාදිය හැකිය.

විත්තිකරුට දැනුම් නොදුන් හෝ පිළිතුරු දීමට අවස්ථාව නොදුන් නීතිමය හෝ කරුණුමය පදනමක් මත වරදකරු නොකළ යුතුය.

(ඇ) නිල ලේඛන කැඳවීම

විත්තිකරුටම තමන්ට එරෙහිව භාවිත විය හැකි ලේඛන ඉදිරිපත් කරන ලෙස බල කිරීම වෙනුවට, අධිකරණයට පහත ලේඛන බලපත්‍ර අධිකාරියෙන් කැඳවිය හැකිය:

•    වත්මන් සහ පෙර බලපත්‍ර හෝ අවසර පත්‍රවල සහතික පිටපත්;

•    අලුත් කිරීමේ අයදුම්පත් හා තීරණ;

•    තොග වාර්තා හා වාර්ෂික ප්‍රකාශ;

•    මිලදී ගැනීම් හා පාවිච්චි කිරීම් පිළිබඳ නිල ලේඛන;

•    අදාළ බලපත්‍ර කොන්දේසි;

•    අදාළ රෙගුලාසි; සහ

•    24 වන වගන්තිය යටතේ නිකුත් කළ බැහැර කිරීමේ නියෝග.

අපරාධ නඩු විධාන සංග්‍රහ පනතේ 66 වන වගන්තිය යටතේ නඩු කටයුත්තක් සඳහා අවශ්‍ය හෝ යෝග්‍ය ලේඛනයක් ඉදිරිපත් කරන ලෙස සිතාසි නිකුත් කළ හැකිය.

එම පනතේ 255 වන වගන්තිය අනුව පැමිණිල්ල හෝ විත්තිය ඉල්ලා සිටින අදාළ සාක්ෂිකරුවෙකුගේ පැමිණීම හෝ ලේඛනයක් ඉදිරිපත් කිරීම සඳහා ක්‍රියාදාමය නිකුත් කළ හැකිය. එය අනවශ්‍ය බව තීරණය කරන්නේ නම් හේතු සටහන් කළ යුතුය.

පුපුරන ද්‍රව්‍ය පනතේ 16(5) වගන්තිය අනුව, අවශ්‍ය අවස්ථාවල බලපත්‍ර හෝ අවසර පත්‍රවල පිටපත් නිකුත් කිරීමට පුපුරන ද්‍රව්‍ය පාලකට බලය ඇත.

(ඈ) විත්තියට සාධාරණ අවස්ථාවක් ලබාදීම

පෙර බලපත්‍ර නඩුවේ සැබෑ ප්‍රශ්නය තීරණය කිරීමට වැදගත් නම්:

•    කෙටි හා පාලිත කල් තැබීමක් ලබාදිය හැකිය;

•    බලපත්‍ර අධිකාරියට සිතාසි නිකුත් කළ හැකිය;

•    සහතික පිටපත් ලබාගැනීමට අවස්ථාව ලබාදිය හැකිය; සහ

•    අදාළ නිලධාරියා සාක්ෂියට කැඳවිය හැකිය.

නඩු තීන්දුවේදී පළමුවරට ඉදිරිපත් කරන බලපත්‍ර අර්ථ නිරූපණයකින් විත්තිකරු අපහසුතාවට පත් නොකළ යුතුය.

(ඉ) ස්වයං-අපරාධාරෝපණයට බල නොකිරීම

විත්තිකරුට එරෙහි සාක්ෂි සැපයිය හැකි ලේඛන ඔහුගෙන්ම බලහත්කාරයෙන් ලබාගැනීම සම්බන්ධයෙන් නීතිමය සීමා පවතී. අදාළ ලේඛන බලපත්‍ර අධිකාරියෙන් හෝ වෙනත් නිල භාරකරුවෙකුගෙන් ලබාගැනීම වඩාත් සුදුසු ක්‍රියාමාර්ගය වේ.

(ඊ) අහිතකර අනුමානය සීමිතව යොදාගැනීම

පහත කරුණු පවතින්නේ නම් විත්තිකරුට එරෙහිව අහිතකර අනුමානයක් කළ හැකිය:

•    විත්තිකරු පෙර බලපත්‍ර මත පැහැදිලිව රඳා සිටියේය;

•    එම ලේඛන ඔහුගේ සන්තකයේ හෝ ලබාගත හැකි බලය තුළ තිබුණි;

•    ඒවා ඉදිරිපත් කිරීමට සාධාරණ අවස්ථාවක් ලබාදී තිබුණි; සහ

•    ඉදිරිපත් නොකිරීමට විශ්වාසදායක පැහැදිලි කිරීමක් නොතිබුණි.

එහෙත් එම අහිතකර අනුමානය අදාළ වන්නේ “පෙර වර්ෂවල ඉතිරි තොගය” පිළිබඳ විත්ති පැහැදිලි කිරීමේ විශ්වාසනීයත්වයටය. එය වරදේ සෑම අත්‍යවශ්‍ය අංගයක්ම ස්වාධීනව ඔප්පු කරන සාක්ෂියක් ලෙස යොදාගත නොහැක.

7. වරදකරු කළ හැකි අවස්ථා

පහත කරුණු සාධාරණ සැකයෙන් ඔබ්බට ඔප්පු වී ඇත්නම් විත්තිකරු වරදකරු කළ හැකිය:

•    විත්තිකරු දැනුවත්ව නිශ්චිත කාට්රිජ් සංඛ්‍යාවක් සන්තකයේ හෝ පාලනය යටතේ තබාගෙන සිටි බව;

•    ඒවා 37 වන වගන්තියේ අර්ථය තුළ පුපුරන ද්‍රව්‍ය බව;

•    එදින බලපැවැත්වූ බලපත්‍රය, අවසර පත්‍රය හෝ රෙගුලාසිය අනුව සන්තකයේ තබාගත හැකි මුළු ප්‍රමාණය නිශ්චිතව සීමා කර තිබූ බව;

•    විත්තිකරු එම ප්‍රමාණයට වඩා වැඩි ප්‍රමාණයක් සන්තකයේ තබාගෙන සිටි බව;

•    පෙර වර්ෂවල ඉතිරි තොගය මඟින් එම සීමාව වැඩි නොවන බව හෝ, පැමිණිල්ල ප්‍රථම දෘෂ්ටික නඩුවක් ස්ථාපිත කළ පසු, විත්තිකරු විසින් කියන ලද විශේෂ අධිකාරය සාක්ෂි මත ස්ථාපිත නොකළ බව;

•    අදාළ කිසිදු ව්‍යතිරේකයක් ක්‍රියාත්මක නොවන බව;

•    වරදේ අත්‍යවශ්‍ය අංගයක් පිළිබඳ සාධාරණ සැකයක් ඉතිරි නොවන බව; සහ

•    චෝදනාව මඟින් උල්ලංඝනය කළ නීතිමය විධිවිධානය හෝ බලපත්‍ර කොන්දේසිය නිවැරදිව හඳුනාගෙන ඇති බව.

27 වන වගන්තිය යටතේ වරදකරු කිරීමෙන් පසු:

•    රුපියල් විසිපන්දහස නොඉක්මවන දඩයක්;

•    අවුරුදු පහ නොඉක්මවන කාලයකට දෙයාකාරයෙන් එක් ආකාරයක බන්ධනාගාරගත කිරීමක්; හෝ

•    එම දඩය සහ බන්ධනාගාරගත කිරීම යන දෙකම

නියම කළ හැකිය.

28 වන වගන්තිය අනුව වරද සම්බන්ධයෙන් භාවිත කළ හෝ වරද සිදු කළ ද්‍රව්‍ය රාජසන්තක කිරීමට මහේස්ත්‍රාත්වරයාට අභිමතානුසාරී බලයක් ඇත. එය අනිවාර්ය රාජසන්තක කිරීමක් නොවේ.

21(1)(ආ) වගන්තිය අනුව වරදකරු කිරීම පිළිබඳ බලපත්‍ර අධිකාරියට දැනුම් දිය යුතු අතර, ඉන් අනතුරුව බලපත්‍රය හෝ අවසර පත්‍රය අත්හිටුවීමට හෝ අවලංගු කිරීමට එම අධිකාරියට හැකිය.

8. නිදොස් කොට නිදහස් කළ යුතු අවස්ථා

පැමිණිල්ල විසින් සන්තකය හා කාට්රිජ් සංඛ්‍යාව ඔප්පු කළද, පහත කරුණුවලින් එකක් හෝ ඔප්පු නොකළේ නම් විත්තිකරු නිදොස් කොට නිදහස් කළ යුතුය:

•    චෝදනාවට අදාළ දිනයේ බලපැවැත්වූ නීතිමය සීමාව;

•    අදාළ බලපත්‍රය හෝ අවසර පත්‍රයේ නිශ්චිත කොන්දේසිය;

•    සීමාව වාර්ෂික අත්කර ගැනීමට නොව මුළු සන්තක ප්‍රමාණයට අදාළ වූ බව;

•    අදාළ රෙගුලාසි;

•    පෙර වර්ෂවල නීත්‍යනුකූලව අත්කරගත් තොගය දිගටම සන්තකයේ තබාගත නොහැකි බව; හෝ

•    වරදේ වෙනත් අත්‍යවශ්‍ය අංගයක්.

2023 නිල ගැසට් සංශෝධනයේද “පුපුරන ද්‍රව්‍ය අත්කර ගැනීම, සන්තකයේ තබාගැනීම සහ පාවිච්චි කිරීම” යන අධිකාරයන් වෙන වෙනම හඳුනාගෙන ඇත. එම නිසා “අත්කර ගැනීම” සහ “සන්තකයේ තබාගැනීම” එකම කරුණක් ලෙස සැලකිය නොහැක. අදාළ අධිකාරයේ නියම වචන පරීක්ෂා කිරීම අවශ්‍ය වේ: 2023 පුපුරන ද්‍රව්‍ය රෙගුලාසි සංශෝධනය.

නිගමනය

විත්තිකරු පෙර වර්ෂවල බලපත්‍ර මත රඳා සිටියද ඒවා හෝ අදාළ නිල වාර්තා ඉදිරිපත් නොකිරීම, “පෙර වර්ෂවල පාවිච්චි නොකළ කාට්රිජ්” යන විත්ති පැහැදිලි කිරීම දැඩි ලෙස දුර්වල කළ හැකිය. සුදුසු අවස්ථාවක එය අහිතකර අනුමානයකටද හේතු විය හැකිය.

එහෙත්, එම නොඉදිරිපත් කිරීම පමණක් මත වරදකරු කළ නොහැක. පළමුව පැමිණිල්ල විසින්:

•    සන්තකයේ තිබූ ප්‍රමාණය;

•    චෝදනාවට අදාළ දිනයේ නීත්‍යනුකූලව සන්තකයේ තබාගත හැකි උපරිම ප්‍රමාණය;

•    එම සීමාව පැනවූ බලපත්‍ර කොන්දේසිය, පනත් විධිවිධානය හෝ රෙගුලාසිය; සහ

•    එම අධිකාරය ඉක්මවා ගිය බව

සාධාරණ සැකයෙන් ඔබ්බට ඔප්පු කළ යුතුය.

පැමිණිල්ල එම මූලික භාරය ඉටු කර නොමැති නම්, විත්තිකරු පෙර බලපත්‍ර ඉදිරිපත් නොකිරීමෙන් පැමිණිල්ලේ නඩුවේ පවතින හිඩැස පිරවිය නොහැකි අතර, විත්තිකරු නිදොස් කොට නිදහස් කළ යුතුය.

COURTESEY : EDITORIAL STAFF GALLE LAW BLOGGER